Ժամկետը`   06.04.2026֊30.04.2026         
Կազմակերպիչ`Մարինե Միրաքյան
Մասնակիցներ` 6֊րդ դասարանցիներ

1. Նախագծի նպատակը

• Սովորել համեմատել ամբողջ թվերը (դրական, բացասական և զրո)։
• Հասկանալ ջերմաստիճանի փոփոխության (տատանման) մաթեմատիկական հաշվարկը։
• Պատկերել տվյալները գրաֆիկական տեսքով։

2. Տեսական մաս (Ի՞նչ պետք է իմանալ)

Նախագծի սկզբում համառոտ բացատրիր հետևյալ կանոնները.

• Զրոյական կետ: Ջրի սառեցման ջերմաստիճանը (0°C)։
• Բացասական թվեր: 0-ից ցածր ջերմաստիճան (ցուրտ)։
• Դրական թվեր: 0-ից բարձր ջերմաստիճան (տաք)։
• Բացարձակ արժեք (մոդուլ): Թվի հեռավորությունը զրոյից (∣−5∣=5)։

3. Գործնական հետազոտություն (Օրինակ)

Վերցրու որևէ քաղաքի (օրինակ՝ Երևանի կամ Գյումրու) մեկ շաբաթվա ջերմաստիճանի տվյալները (կարող ես օգտվել արխիվից կամ կատարել սեփական չափումներ)։

Աղյուսակ 1. Ջերմաստիճանի չափումներ Շաբաթվա օր  Ցերեկ  (°C) Գիշեր (°C) Օրական տատանում Երկուշաբթի+5−38 աստիճան Երեքշաբթի+2−68 աստիճան Չորեքշաբթի  0−44 աստիճան  Հինգշաբթի −2−86 աստիճան

Եղանակի կանխատեսումը Գյումրիում

Երկուշաբթի – արև-ամպամած, +11°C / +1°C
Երեքշաբթի – ամպամած, +11°C / +1°C
Չորեքշաբթի – արև և ամպեր, +12°C / +1°C
Հինգշաբթի – մի քիչ արևոտ, +13°C / +2°C
Ուրբաթ – ամպամած, +15°C / +4°C
Շաբաթ – առավոտյան անձրև, հետո ամպամած, +12°C / +4°C
Կիրակի – արևային ընդհատումներով, +12°C / +2°C
Ցերեկ
11 + 11 + 12 + 13 + 15 + 12 + 12 = 86
86 / 7 ≈ 12°C

Գիշեր
1 + 1 + 1 + 2 + 4 + 4 + 2 = 15
15 / 7 ≈ 2°C

4. Մաթեմատիկական առաջադրանքներ նախագծի շրջանակում

Նախագծի մեջ ներառիր հետևյալ հարցերի պատասխանները.

1. Համեմատում: Ո՞րն է ավելի ցուրտ՝ −12°C-ը, թե՞ −5°C-ը։ (Պատասխան՝ −12<−5, ուրեմն −12-ն ավելի ցուրտ է)։
2. Միջին ջերմաստիճան: Գտիր շաբաթվա ցերեկային միջին ջերմաստիճանը (գումարիր բոլոր թվերը և բաժանիր օրերի քանակին)։
3. Կոորդինատային ուղիղ: Գծիր հորիզոնական կամ ուղղահայաց ուղիղ և դրա վրա նշիր քո չափած ջերմաստիճանները։

5. Հետաքրքիր փաստեր (Լրացուցիչ)

• Բացարձակ զրո: Ամենացածր հնարավոր ջերմաստիճանը տիեզերքում −273.15°C է (Կելվինի սանդղակով՝ 0):
• Ռեկորդ: Հայաստանում գրանցված ամենացածր ջերմաստիճանը եղել է Պաղակնում (մոտ −42°C)։

6. Եզրակացություն

Գրիր, թե ինչպես են բացասական թվերը օգնում մեզ ճիշտ կողմնորոշվել եղանակի հարցում և ինչու է կարևոր հասկանալ թվերի տարբերությունը։

Բացասական թվերը օգնում են մեզ ճիշտ հասկանալ, երբ ջերմաստիճանը զրոյից ցածր է, այսինքն՝ երբ եղանակը շատ սառն է։ Օրինակ՝ −2°C նշանակում է, որ դրսում սառն է, և պետք է ավելի տաք հագնվել։ Առանց բացասական թվերի մենք չէինք կարող տարբերել՝ ջերմաստիճանը զրոյից բարձր է, թե ցածր։

Մարդու օրգանիզմում բջիջներն առաջացնում են հյուսվածքներ, իսկ հյուսվածքներն էլ՝ օրգաններ:

Օրգանը մարմնի այն մասն է, որն ունի որոշակի ձև, տարբերվում է իր յուրահատուկ կառուցվածքով, օրգանիզմում զբաղեցնում է որոշակի տեղ և կատարում է որոշակի ֆունկցիա։ 

Օրգանը կազմված է մի քանի հյուսվածքներից։ Օրգանները կարող են լինել ներքին կամ արտաքին: 

Ականջը և քիթը արտաքին օրգաններ են, իսկ սիրտն ու ստամոքսը՝ ներքին:

Երկու և ավելի օրգանների միասնությունը, որոնք կատարում են համատեղ ընդհանուր գործառույթ անվանում են օրգան համակարգ:

Մարդու օրգանիզմում գոյություն ունեն 10 օրգան համակարգեր:

1․ Նյարդային համակարգ
2. Հենաշարժիչ համակարգ
3.Արյունատար համակարգ
4. Շնչառական համակարգ
5. Մարսողական  համակարգ
6. Ծածկույթային (ծածկող) համակարգ
7. Միզարտազատական համակարգ  
8.Վերարտադրողական համակարգ
9. Իմունային համակարգ
10. Ներզատական  համակարգ

1. Թվարկիր արտաքին և ներքին օրգանները

Մի անգամ մի երիտասարդ տղա, ով իրեն շատ դժբախտ էր համարում, եկավ ծեր իմաստունի մոտ և ասաց, որ իր դժվար, ծանր կյանքի մեջ իմաստ չի տեսնում:
Նա երկար բողոքում էր կյանքից, որը, իր կարծիքով,  դաժան է և անարդար։ Իսկ իր ամեն մի տխուր մենախոսությունից հետո նա չէր մոռանում բացականչել. «Ինչի՞ համար եմ ես այսքան դժբախտ, ինչո՞ւ է իմ կյանքում ամեն ինչ շատ ավելի վատ, քան մյուս մարդկանց մոտ»։
Այդպես շարունակվեց մի քանի օր։
Երբ իմաստունը հոգնեց ամեն անգամ այդ նվնվոցը լսելուց,  նա երիտասարդին ուղարկեց աղ բերելու։ Իսկ հետո խնդրեց այդ մի բուռ աղը լցնել ջրով լի բաժակի մեջ և խմել։
-Ո՞նց է  համը, – հարցրեց իմաստունը, երբ տեսավ, որ երիտասարդը համից ծամածռում է դեմքը։
-Դա սարսափելի է և զզվելի,- ասաց երիտասարդը:
Իմաստունը միայն ժպտում է և խնդրում մի անգամ էլ վերցնել մի բուռ աղ։
Նրանք լուռ հասան մոտակա լճին։ Իմաստունը հրամայեց երիտասարդին աղը լցնել լճի ջրի մեջ։
-Իսկ հիմա խմիր այդ ջրից և ասա՝ ինչ զգացիր։
-Մաքուր, թարմ և շատ համեղ ջուր է, – ասաց երիտասարդը, – և ես բոլորովին էլ չեմ զգում աղի համը։
Այդ ժամանակ իմաստունը, նստելով երիտասարդի կողքին, գրկում է նրան և  ասում. -Ցավը մեր կյանքում մաքուր աղն է, ոչ ավել և ոչ էլ պակաս։ Ցավի քանակը միշտ կմնա անփոփոխ։ Սակայն մեր կողմից զգացած ցավը կախված է տարայի ծավալից, որի մեջ մենք այն լցնում ենք։
Այսպիսով, երբ մենք տառապում ենք և ցավից գալարվում, միակ բանը որ մենք կարող ենք անել այն է, որ մեր կյանքը  լցնենք  բազմազանությամբ և իմաստով, նաև շատ բաներին նայենք ավելի լայն հայացքով։ Պետք է դադարել լինել բաժակի նման։ Պետք է լիճ դառնալ։

Առաջադրանքներ

3․1 Համաձայնե՛ք կամ մի՛ համաձայնեք՝  Ձեր պատասխանը հիմնավորելով առակից բերված համապատասխան հատվածներով և Ձեր վերլուծությամբ։

• Տղան դժբախտ էր զգում իրեն, և նա չէր հասկանում՝ ինչու է դա այդպես:
• Տղան համարում էր, որ կյանքը անարդար է իր նկատմամբ:
• Իմաստուն ծերունին համաձայն է տղայի հետ, որ կյանքը նրա նկատմամբ անարդար է:
• Բաժակի մեջ լցված մի բուռ աղը ջուրը զզվելի է դարձնում, որովհետև աղը շատ է:
• Լճի ջուրը շարունակում է անուշ լինել, որովհետև մի բուռ աղը քիչ է նրա համար:
• Մի բուռ աղը ջուրը զզվելի չի դարձնի, եթե տարածքը, որի մեջ այն լուծվում է, մեծ է:

3․2․ Ինքնե´րդ վերնագրեք առակն այնպես, որ ակնհայտ լինի արտահայտված գաղափարը:

Искусство постоянно развивается и меняется вместе с обществом. В наше время появилось много новых направлений, среди которых особенно выделяются поп-арт, современное искусство и стрит-арт. Эти направления отличаются друг от друга, но все они отражают жизнь людей и их взгляды.

Поп-арт возник в середине XX века и связан с массовой культурой. Художники этого направления изображали привычные вещи: рекламу, еду, комиксы, известных людей. Одним из самых известных представителей поп-арта является Энди Уорхол. Его работы яркие, простые и запоминающиеся. Поп-арт показывает, что даже обычные вещи могут стать искусством.

Современное искусство — это искусство нашего времени. Оно не имеет строгих правил, и художники могут использовать любые материалы и формы. Главное здесь — идея и смысл. Современное искусство часто заставляет задуматься о важных проблемах общества, таких как экология, технологии и отношения между людьми.

Стрит-арт — это искусство улиц. Художники создают свои работы прямо на стенах домов, заборах и других поверхностях. Одним из самых известных уличных художников является Бэнкси. Его работы часто несут глубокий смысл и привлекают внимание к социальным проблемам. Стрит-арт делает искусство доступным для всех людей.

Таким образом, поп-арт, современное искусство и стрит-арт по-разному выражают идеи художников, но все они важны и интересны. Они помогают нам лучше понять мир вокруг и увидеть привычные вещи по-новому.

Անձնանիշ և իրանիշ գոյականներ

Անձնանիշ են միայն անձ ցույց տվող գոյականները, oրինակ՝ մարդ, աղջիկ, այդ թվում՝

• անձնանուններ, oրինակ՝  Հովհաննես Թումանյան
• մասնագիտություն, զբաղմունք՝ oրինակ՝ դերասան, որսորդ, տնտեսուհի:

Իրանիշ են այն գոյականները, որոնք ցույց են տալիս՝

• իրեր, oրինակ՝  պատ, աթոռ, ծաղիկ
•  կենդանիներ, oրինակ՝ արջ, կրիա,
• երևույթներ (ընդ որում, երևույթ ցույց տվող բառերը ոչ շոշափելի առարկաներն են),  oրինակ՝  սեր, ամպրոպ և այլն:

Կատարիր առաջադրանքները:

1. Առանձնացրեք գոյականները:

Խիզախ, բարի, բարեկամական, շքեղ, գարուն, գարնանային, արևոտ, արև, երկար, ծաղիկ, ջինջ, վազել, բուրավետ, մեծ, ժամացույց, թրթռալ, թիավարել, ջուր, ջրոտ, ուրախ, ջրել, սար, մարդ, գնալ, ծաղկավետ, հրաշալի, երեխա, լողալ,վազվզել, մաքուր, նավաստի, օձ,ճկուն, սողալ, իջնել, ամպ, բացվել, չխկչխկալ, սև, ինքնաթիռ, առվակ, պայծառ, գոռգոռալ,  բարձրանալ, սպիտակ, թիթեռ, պահակ, նավակ, գաղտնի, պահել, ոսկեզօծել, երկաթյա:

2. Առանձնացրեք անձնանիշ գոյականները:

Մարդ, սեղան, պատուհան, կրիա, որսորդ, աթոռ, մայր, դուստր, գիրք, երջանկություն, երազանք, Աշոտ, վարդ:

3.Գրեք գոյականների թիվը, ապա տեսակը՝ իրանիշ են, թե անձնանիշ:

Մահճակալից – եզակի, իրանիշ
Տաբատով – եզակի, իրանիշ
Ոտքերին – եզակի, իրանիշ
Բերանում – եզակի, իրանիշ
Սենյակի – եզակի, իրանիշ
Պատերի – հոգնակի, իրանիշ
Մորը – եզակի, անձնանիշ
Քեռակնոջ – եզակի, անձնանիշ
Նամակով – եզակի, իրանիշ
Խոսքերից – հոգնակի, իրանիշ

1․ Թվերը դասավորե՛ք աճման կարգով. – 7, 21, 0, – 40, – 6, 28, 30, – 2
-40, -7, -6, -2, 0, 21. 28, 30

2. Թվերը դասավորե՛ք նվազման կարգով. 50, – 37, 88, 29, – 67, – 33, – 18

3. A կետից դեպի B կետն է ուղևորվել բեռնանավը, որի արագությունը 8 կմ/ժ է։ 8 ժ հետո նույն երթուղիով ուղևորվել է շոգենավը, որի արագությունը 24 կմ/ժ է։ Որքա՞ն է A և B կետերի հեռավորությունը, եթե շոգենավը B կետն է հասել բեռնանավից 16 ժ շուտ:
Պատասխան՝ 288կմ

4. Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի հավասարություն.

 ա) * + 8 = –1

 դ) * + 7 = –11

 է) 5 + * = 3

բ) –3 + * = –6

 ե) * + 2 = –10

 ը) 25 + * = 20

գ) –8 + * = –10,

զ) * + 20 = 9

թ) –5 + * = –11

5. Կատարե՛ք հանում.

ա) 34–(–7)

գ) 101 – (–8)

 ե) 29 – (–11)

 է) –70 – (–14)

 բ) –48–(–25)

 դ) –17 – (–34),

 զ) –52 – (–2)

 ը) 82 – (–3)

6. Գտե՛ք գումարը.

ա) (–11) + (–2) + 6 + 5 + (–7)=

 գ) 22 + (–14) + (–30) + (–15) + 19=

 բ) 8 + 14 + (–21) + (–36) + (–1)=

7.Կատարե՛ք գումարում.

 ա) 3,82 + 41,705=

 գ) 8,903 + 152,9=

ե) 5,51 + 6,36=

 բ) 0,921 + 4,8=

 դ) 0,0032 + 1119,69=

8. Լուծե՛ք հավասարումը.

 ա) x – 0,99 = 0,01

 գ) x – 8,64 = 0

 ե) x – 0,3 = 1

 բ) 4,52 = x – 10,48

 դ) 20,3 = x – 0,45

 զ) 17,4 = x – 11,2

9. Գնել են կոնֆետի 12 մեծ և փոքր տուփեր։ Մեծ տուփի կոնֆետների զանգվածը 800 գ է, իսկ փոքրինը՝ 500 գ։ Կոնֆետների ընդհանուր զանգվածը 6 կգ 900 գ է։ Քանի՞ մեծ և քանի՞ փոքր տուփ կոնֆետ են գնել։

10. Տրված են երկու շրջանագծեր՝ O և O՛ կենտրոններով (տե՛ս նկ. 2) և համապատասխանաբար 56 սմ և 72 սմ շառավիղներով։ Գտե՛ք AOBO՛ քառանկյան պարագիծը։

Կարդա՛ տրված նախադասությունները։ Ընդգծված բառի կողքին գրի՛ր համապատասխան հարցը և կռահի՛ր, թե այն ինչպե՞ս է կապվում (ի՞նչ առնչություն ունի) ստորոգյալի հետ։

Օրինակ՝

Գիրքը դրված է պահարանի մեջ (որտե՞ղ)։

Ես հիացած նայում էի ամպերին (ինչերի՞ն)։

Օրը տաքացավ։

Մենք զարմացած նայում էինք նրա դեմքին։

Քրոջս աչքերը կապույտ են։

Նա դուրս եկավ տնից։

Պապս բահով փորում էր հողը։

Փոքրիկը գունավոր մատիտներով ինչ-որ բան էր խզմզում։

Զբոսաշրջիկները իջան ավտոբուսից։

Կրիան դանդաղ քայլում էր։

Ուսուցիչը մտավ դասարան։

Իմ պայուսակում գրքեր կան։

Տոպրակի մեջ մրգեր լցրեց ու գնաց զբոսանքի։

Այսօր ընկերոջս տուն եմ գնալու։

Մեքենան կայանեց փողոցի եզրին։

Գտի՛ր հնչյունափոխված արմատները, գրի՛ր դրանք՝ ընդգծելով հնչյունափոխված ձայնավորները։

Փշատերև, հնձվոր, ցրտադիմացկուն, հրավառ, կրծքազարդ, սրճեփ, թթենի, դստրիկ, գլխարկ, ըմպել, ընդեղեն, մասրենի, նրբագեղ, բնակիչ։

Տրված բաղադրիչները միացրո՛ւ և նոր բառեր կազմի՛ր։

Շուրջ-ան, սահուն-ակ, լեզու-կռիվ, առու-ակ, բազուկ-աթոռ, բուրգ-ձև, կծու-համ, մեղու-պահ, խումբ-երգ, ձու-ձև, ստրուկ-տեր, ռունգ-եղջյուր, խումբ-երգ, կատու-ազգի, կկու-ձագ, օգուտ-վետ, չու-ցուցակ, թուղթ-պանակ։

Լրացրո՛ւ բաց թողնված երկհնչյունները։

Ժան—կ, կիրակնօր—, Վիկտոր—, Անան—, Արուս—կ, բամ—, բար—ցակամ, Բուն—թ, Գերման—, գործուն—, էքսկուրս—, մետաքս—, Մալաթ—, մագաղաթ—, Սիր—, Մարի—, մենակ—ց, վաղորդ—ն, փոխառ—լ, էլեկտրաէներգ—, Անդր—ս։

«Գոյականի հոլովները» կրկնի՛ր անցածդ և կատարի՛ր առաջադրանքները

Հիշի՛ր

Գոյականն ունի հինգ հոլով՝ ուղղական, տրական, բացառական, գործիական, ներգոյական:

Տրական հոլովը կազմվում է կա՛մ վերջավորությունների (ի, ու, ան, վա, ոջ, ց) օգնությամբ, կա՛մ հիմքում որևէ ձայնավոր կամ երկհնչյուն փոխվելով (օրինակ՝ հայր — հոր, տուն — տան):

Բացառական հոլովը կազմվում է -ից, -ուց վերջավորությունների օգնությամբ:

Գործիական հոլովը կազմվում է -ով կամ -բվերջավորությունների միջոցով(-բ վերջավորությունից առաջ հիմքի ն հնչյունը դառնում է մ. օգնության+բ — օգնությամբ):

Ներգոյական հոլովը կազմվում է –ում վերջավորությամբ: Գոյականների մի մասը (ոչ թանձրացական գոյականներ, անձ ցույց տվող գոյականներ և այլն) ներգոյական հոլովով չի գործածվում: Ներգոյական հոլովի իմաստը կարելի է արտահայտել տրական հոլովի և մեջ կապի օգնությամբ (պահարանում — պահարանի մեջ):